Coachen

Om onduidelijke redenen besteden psychiaters en psychotherapeuten in hun werk veruit de meeste aandacht aan de dingen die niet goed gaan in het leven van hun klanten. Natuurlijk is dat enigszins provocerend geformuleerd, want mensen gaan naar een therapeut vanwege problemen, niet om successen te vieren. Maar toch, het begon me na vele jaren in het vak wel te storen dat aan de talenten van mensen zo weinig aandacht wordt besteed in therapieën. Je kunt ongewenste verschijnselen bestrijden, maar waarom niet ook goede eigenschappen of bijzondere talenten verder uitbouwen?

Sommige mensen vinden compensatie voor hun moeizame huwelijk in hun werk, waar ze uitblinken en veelvuldig geprezen worden. En andersom kan ook natuurlijk: het vervelende werk wordt doorstaan met behulp van een zeer prettig privé-leven. Daar is volgens mij niet veel mis mee, zeker niet als men daar bewust voor kiest. Het getuigt naar mijn idee van wijsheid als je bepaalde tekortkomingen weet te accepteren.

Steeds vaker hoor ik van cliënten dat ze doodmoe worden van de al maar hogere eisen die aan van alles en nog wat gesteld worden. Een willekeurige vrouw van een jaar of vijfendertig, die graag een blad als dit leest, zou depressief kunnen worden van alles wat er van haar wordt gevraagd tegenwoordig: moeder, minnares, carrièretijger, lekker ding, intellectueel, topkok, interieurexpert, enzovoort (dit alles in willekeurige volgorde). Er is natuurlijk geen sprake van een expliciet eisenpakket, waarin dit staat omschreven, maar lees eens wat men op datingsites van potentiële partners vraagt…

De afgelopen jaren werd mijn neiging om mensen eerst en vooral gerust te stellen steeds sterker. Ik wil ze liever overtuigen dat ze het al heel goed doen in het leven dan meegaan in de kritiek uit hun omgeving die ze vaak mijn kant uit heeft gedreven. Laat zeuren die baas, die altijd met verbeterpunten komt. Laat je partner maar klagen dat er vaker gevreeen moet worden, of dat de kinderen er wat netter bij moeten lopen. Je kunt niet iedereen tevreden stellen!

Als je mensen wilt helpen in het benutten van hun talenten, en het zich beter teweer stellen tegen onredelijke eisen, kun je jezelf beter aanbieden als coach dan als psychiater. Psychiaters zijn er voor gekken, geestelijk gestoorden, denken de meeste Nederlanders nog steeds.

En dus ben ik sinds kort ook coach, iets wat trouwens heel modieus is momenteel. En dat heeft natuurlijk weer alles te maken met die steeds verder toenemende prestatiedruk op allerlei terreinen. Ik krijg mensen bij dit coachingswerk verwezen via werkgevers en ARBO-diensten, en dat is al een heel andere aanleverroute dan de huisarts die naar de psychiater verwijst. De klachten verschillen soms trouwens nauwelijks: pas sprak ik een vrouw die last had van extreme vermoeidheid, grote moeite zich te concentreren, slaapproblemen, gewichtsverlies en nauwelijks nog interesse in zaken die ze voorheen altijd leuk vond. Ze voelde zich hierover zeer schuldig naar haar man en kinderen toe, maar ook naar haar collega’s en werkgever. Als psychiatrische diagnose kom je dan uit op een depressie. Maar nu kwam deze vrouw toevallig via een leidinggevende die een burnout had vastgesteld. En als je daar in gelooft, klopt dat ook. Maar uiteindelijk gaat het om de oplossing. Die was hier niet zo ingewikkeld: na één lang gesprek waren we het er al over eens dat ze veel te veel van zichzelf vroeg. Dat perfectie op alle terreinen nastreven in een heel erg druk leven, synoniem is met vragen om moeilijkheden.

De coach stelde de volgende aanpak voor: een prioriteitenlijst, en daar streng de hand aan houden. Bijvoorbeeld: op tijd naar bed, zelfs als alle klussen nog niet helemaal geklaard zijn. Het kostte een tijd om daar echt naar te gaan leven, maar toen het eenmaal echt lukte, verdwenen de klachten als sneeuw voor de zon. Bij de psychiater had ze wellicht een antidepressivum gekregen, en het advies om in relatietherapie te gaan.

Bram Bakker.